Đêm pháo hoa
Pháo hoa nói thay lời người
Khoảnh khắc của sự thăng hoa
Biểu tượng của sự chiến thắng
Thời khắc thiêng liêng …
Giao thừa Bính Ngọ
Khoảnh khắc đầu tiên nhìn pháo hoa rực đêm thành phố
Buồn vui trong lòng nỗi nhớ
Ký ức xưa ùa về.
Những gương mặt thân yêu, bộn bề
Ẩn hiện trên bầu trời mộng mị
Họ đã nhập vào sự toàn mỹ
Nhập vào những vì sao.
Để lại cho người còn sống những nỗi đau
Hạnh phúc thoảng qua, nước mắt tràn đầy
Đói nghèo, chết chóc đau thương hàng ngày
Cuộc chạy đua tử thần chưa bao giờ ngừng nghỉ…
Pháo hoa cứ bay lên nói lời toàn mỹ
Thế giới này còn lắm thương đau
Mọi thứ trên đời chẳng hiểu được đâu
Pháo hoa cứ tung cao
Và những lời có cánh
Sự thật như chiếc bánh
Chẳng thể chia đều cho chúng nhân.
Pháo hoa cứ tung bay như lời cầu khẩn
Đêm giao thừa, khoé mắt cay cay !
Đêm giao thừa Bính Ngọ- 2026
TTT
CẢM NHẬN “ĐÊM PHÁO HOA “ CỦA TTT.
Đêm pháo hoa – Thi ca của nghịch lý và ý thức hiện sinh
1. Vị thế diễn ngôn của bài thơ
Đêm pháo hoa không thuộc dòng thơ lễ hội, cũng không thuần túy là thơ hoài niệm cá nhân. Bài thơ đứng ở ranh giới giữa trữ tình cá nhân và diễn ngôn phê phán hiện thực, nơi cái đẹp không còn vô tội, và cảm xúc không còn đơn tuyến.
Người viết không “ngắm pháo hoa” mà chất vấn pháo hoa. Chính lựa chọn này đặt bài thơ vào truyền thống của thơ phản tỉnh, nơi biểu tượng quen thuộc bị giải cấu trúc để phơi bày mặt trái của ý nghĩa tập thể.
Không có phẫn nộ trực diện, không có lời kêu gọi.
Thay vào đó là:
• nhịp chậm
• câu ngắn
• kết thúc bằng một cử chỉ nhỏ: “khóe mắt cay cay”
Chính sự tiết chế này tạo nên độ nặng tinh thần.
Nỗi đau không bùng nổ, mà thấm sâu, đúng với tinh thần của thơ hiện đại hậu lãng mạn.
⸻
2. Pháo hoa như một “biểu tượng bị nghi vấn”
Trong mỹ học thông thường, pháo hoa gắn với:
• chiến thắng
• đoàn viên
• khởi đầu
• niềm vui cộng đồng
Nhưng trong bài thơ này, pháo hoa mang một chức năng khác:
👉 nó nói thay lời con người, nhưng chính vì thế mà che lấp tiếng nói của sự thật.
“Pháo hoa nói thay lời người”
Câu thơ mở đầu đã mang tính bất an: khi con người không còn nói, biểu tượng lên tiếng thay. Đây là một trạng thái tha hóa biểu đạt — cảm xúc cá nhân bị thay thế bởi nghi thức tập thể.
Pháo hoa tiếp tục xuất hiện như:
• lời có cánh
• vẻ toàn mỹ
• chuyển động bay lên (thoát ly khỏi mặt đất)
Trong khi đó, hiện thực mà bài thơ song hành lại là:
• đói nghèo
• chết chóc
• cuộc chạy đua tử thần
Sự đối lập này không nhằm tạo hiệu ứng tương phản thẩm mỹ đơn thuần, mà để vạch trần nghịch lý đạo đức của cái đẹp:
cái đẹp vẫn tồn tại, nhưng nó không cứu rỗi được ai.
⸻
3. Không gian thơ: từ bầu trời đến mặt đất
Bài thơ vận hành trên hai trục không gian đối nghịch:
a. Bầu trời – không gian của toàn mỹ
• pháo hoa
• vì sao
• mộng mị
• nhập vào sự hoàn hảo
Đây là không gian của kẻ đã đi xa, của những gì không còn chạm tới.
b. Mặt đất – không gian của tồn tại
• người còn sống
• nỗi đau
• nước mắt
• đói nghèo
• cái chết hàng ngày
Sự phân tầng không gian này gợi liên tưởng đến mỹ học hiện sinh:
con người sống trong một thế giới không đồng nhất, nơi ý nghĩa bị treo lơ lửng giữa trời và đất.
Những người đã khuất “nhập vào những vì sao” – một hình ảnh đẹp, nhưng cũng là sự rút lui vĩnh viễn khỏi hiện thực, để lại gánh nặng đạo đức cho người ở lại.
⸻
4. Câu thơ triết luận trung tâm: sự thật không thể chia đều
“Sự thật như chiếc bánh
Chẳng thể chia đều cho chúng nhân.”
Đây là câu thơ mang tính luận đề, đóng vai trò trụ cột tư tưởng cho toàn bài.
• “chiếc bánh” → vật chất, hữu hạn
• “sự thật” → giá trị tuyệt đối
• “không thể chia đều” → bất công bản thể, không chỉ xã hội
Câu thơ này cho thấy tác giả không còn tin vào:
• sự công bằng tự nhiên
• sự cứu rỗi tập thể
• những diễn ngôn an ủi phổ quát
Nó đưa bài thơ vượt khỏi tầng cảm xúc để chạm đến nhận thức bi kịch về thân phận con người: mỗi người mang một phần sự thật khác nhau, và không ai sở hữu trọn vẹn.
⸻
5. Giọng điệu: tiết chế, không than vãn
Điểm đáng chú ý là bài thơ không gào thét.
Không có phẫn nộ trực diện, không có lời kêu gọi.
Thay vào đó là:
• nhịp chậm
• câu ngắn
• kết thúc bằng một cử chỉ nhỏ: “khóe mắt cay cay”
Chính sự tiết chế này tạo nên độ nặng tinh thần.
Nỗi đau không bùng nổ, mà thấm sâu, đúng với tinh thần của thơ hiện đại hậu lãng mạn.
_____
6. Giá trị phê bình và đóng góp
Đêm pháo hoa có thể được nhìn nhận như:
• một bài thơ giải thiêng khoảnh khắc lễ hội
• một tiếng nói cá nhân chống lại sự đồng thuận cảm xúc
• một văn bản mang ý thức đạo đức: không chấp nhận cái đẹp nếu cái đẹp quay lưng với khổ đau
Bài thơ không đưa ra giải pháp.
Nhưng chính việc từ chối an ủi là lựa chọn nghệ thuật can đảm.
⸻
7. Kết luận phê bình
Đêm pháo hoa là một bài thơ:
• buồn nhưng không bi lụy
• đẹp nhưng không dễ dãi
• trữ tình nhưng không vô can
Đây là thơ của người đã nhìn thấy mặt trái của ánh sáng, và vẫn chọn đứng lại, nhìn thẳng, với đôi mắt cay nhưng tỉnh táo.
HUYỀN PHƯƠNG