THÀNH PHỐ TRONG TIM – MỘT CUỐN SÁCH CỦA KÝ ỨC, TRI ÂN VÀ KHÁT VỌNG CỐNG HIẾN
Trong dòng chảy của lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, có những con người không chỉ chứng
kiến mà còn trực tiếp góp phần làm nên lịch sử. Cuốn sách Thành phố trong tim (*) của bác
sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm là một tác phẩm như thế. Hơn 300 trang sách không đơn thuần là
những hồi ức cá nhân, mà là câu chuyện của một gia đình cách mạng tiêu biểu, gắn liền với
những thăng trầm của cách mạng miền Nam, của Sài Gòn – Gia Định và Thành phố Hồ Chí
Minh suốt gần một thế kỷ.
Tác giả Huỳnh Thị Minh Tâm sinh năm 1949 trong một gia đình có truyền thống cách mạng
đặc biệt. Bà là con gái đồng chí Huỳnh Văn Một, nhà cách mạng tiền bối, nguyên Bí thư
Tỉnh ủy Chợ Lớn- Phó Tư lệnh Quân khu Sài Gòn – Gia Định
những năm 1955 – 1956, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa. Mẹ bà là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Dương Thị Huê, người đã cống hiến
trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và hy sinh năm 1971. Em trai bà là liệt sĩ Huỳnh
Dương Long, hy sinh năm 1979 khi làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia.
Có thể nói, lịch sử của gia đình ấy là một phần của lịch sử dân tộc. Và từ nền tảng đó,
Thành phố trong tim được viết bằng sự trải nghiệm của một người trong cuộc, bằng ký ức
của người con, người em trong một gia đình cách mạng và bằng trách nhiệm của một công
dân đối với thành phố mà mình gắn bó suốt cuộc đời.
Cuốn sách được cấu trúc thành ba phần lớn, mỗi phần gồm nhiều chương hồi nối tiếp nhau
như những lát cắt của thời gian. Qua từng trang sách, người đọc bắt gặp những câu chuyện
đời thường nhưng thấm đẫm tinh thần cách mạng; những hy sinh lặng lẽ nhưng vô cùng lớn
lao của những con người đã đặt lợi ích của đất nước lên trên hạnh phúc riêng tư.
Điều gây xúc động trước hết chính là hình ảnh những người thân yêu của tác giả. Đó là
người cha kiên trung đi qua nhiều giai đoạn cam go của cách mạng miền Nam; là người mẹ
anh hùng chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh vì độc lập dân tộc; là người em trai mãi mãi nằm
lại nơi chiến trường Campuchia khi tuổi đời còn rất trẻ. Những số phận riêng ấy hòa vào số
phận của dân tộc, tạo nên một bản hùng ca về lòng yêu nước và đức hy sinh của nhiều thế
hệ người Việt Nam.
Tên sách Thành phố trong tim trước hết xuất phát từ những điều thiêng liêng ấy.
Thành phố ở trong tim tác giả bởi nơi đây có cha, có mẹ, có em trai, có đồng đội, đồng chí
và biết bao người chiến sĩ cách mạng đã dành trọn cuộc đời cho Tổ quốc. Mỗi góc phố, mỗi
con đường, mỗi địa danh của thành phố đều gắn với một kỷ niệm, một câu chuyện, một mất
mát hoặc một niềm tự hào của gia đình. Thành phố không chỉ là không gian địa lý mà còn là
không gian ký ức, nơi lưu giữ hình bóng của những người thân yêu đã đi xa.
Nhưng ý nghĩa của nhan đề còn sâu sắc hơn thế.
Thành phố trong tim bởi tác giả là người trực tiếp sống trong những năm tháng đầy biến
động của Sài Gòn – Gia Định và Thành phố Hồ Chí Minh. Từ những ngày chiến tranh ác
liệt, những năm tháng đất nước thống nhất nhưng còn muôn vàn khó khăn, đến thời kỳ đổi
mới và hội nhập, tác giả đều là người chứng kiến, trải nghiệm và góp phần vào hành trình
phát triển của thành phố.
Những trang viết vì thế không mang tính hồi tưởng đơn thuần. Đó là những chứng nhân lịch
sử được kể lại bằng cảm xúc chân thực và góc nhìn nhân văn. Người đọc không chỉ hiểu
thêm về một gia đình cách mạng mà còn cảm nhận được sự đổi thay của thành phố qua
từng thời kỳ, hiểu được vì sao Thành phố Hồ Chí Minh luôn là nơi đi đầu trong khát vọng đổi
mới, sáng tạo và cống hiến.
Đọc Thành phố trong tim, người ta dễ dàng nhận thấy một mạch nguồn xuyên suốt: đó là
tinh thần dấn thân vì cộng đồng.
Sau ngày đất nước hòa bình, tác giả không chọn cuộc sống an nhàn. Với chuyên môn y
khoa và tâm huyết xã hội, bà tiếp tục cống hiến trong nhiều lĩnh vực. Trên cương vị nguyên
Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh, bà đã tham gia nhiều hoạt động nhân
đạo, chăm lo người nghèo, người yếu thế và những hoàn cảnh khó khăn. Những đóng góp
ấy là sự tiếp nối tự nhiên của truyền thống gia đình, nơi lòng yêu nước luôn gắn liền với tình
yêu con người.
Bởi vậy, Thành phố trong tim không chỉ là cuốn sách của ký ức mà còn là cuốn sách của
trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Nếu trong phần đầu của tác phẩm, người đọc bắt gặp những năm tháng chiến tranh đầy
gian khổ, thì ở những phần sau lại thấy hiện lên một tinh thần lạc quan, niềm tin vào tương
lai và mong muốn tiếp tục đóng góp cho thành phố mang tên Bác. Đó cũng chính là thông
điệp mà tác giả muốn gửi đến thế hệ hôm nay: sự hy sinh của cha anh không chỉ để giành
độc lập mà còn để xây dựng một đất nước ngày càng tốt đẹp hơn.
Năm 2022, bác sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm đã để lại dấu ấn với cuốn Còn mãi với thời gian.
Đến với Thành phố trong tim, bạn đọc tiếp tục bắt gặp một giọng văn chân thành, dung dị
nhưng giàu cảm xúc. Tác giả không tô vẽ, không lên gân, mà kể chuyện bằng sự từng trải
của một người đã đi qua nhiều biến cố của lịch sử. Chính sự chân thực ấy tạo nên sức lay
động đặc biệt cho cuốn sách.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, những tác phẩm như
Thành phố trong tim có ý nghĩa không chỉ về mặt tư liệu lịch sử mà còn về giáo dục truyền
thống. Cuốn sách giúp thế hệ trẻ hiểu hơn giá trị của hòa bình, hiểu hơn những hy sinh của
cha anh và thêm yêu thành phố nơi mình đang sống.
Thành phố trong tim vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng tác giả Huỳnh Thị Minh Tâm.
Đó là câu chuyện của một gia đình cách mạng, của một thế hệ đã cống hiến trọn đời cho đất
nước; là câu chuyện của Sài Gòn – Gia Định anh hùng và Thành phố Hồ Chí Minh nghĩa
tình; là lời tri ân đối với quá khứ và cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm đối với tương lai.
Gấp lại hơn 300 trang sách, đọng lại trong lòng người đọc không chỉ là những ký ức lịch sử
mà còn là một tình yêu sâu nặng dành cho thành phố. Một thành phố có trong trái tim của
tác giả, và sau khi đọc cuốn sách này, cũng sẽ có trong trái tim của mỗi chúng ta.
SG, 5-2026
Đại tá nhà báo
TRẦN THẾ TUYỂN
——-
(*) NXB Văn học – 2026